Editoryal İlkeler
Tahlil sözlüğü, sağlık hesaplayıcıları ve çocuk aşı takvimi gibi bilgilendirici içerikleri nasıl hazırladığımızı ve hangi kaynaklara dayandığımızı anlatır.
Son güncelleme:
Bu ilkeler hangi içerikleri kapsar?
Bu sayfa, sitedeki bilgilendirici sağlık içeriklerine uyguladığımız ilkeleri anlatır: Tahlil Sözlüğü'ndeki açıklamalar ve referans aralıkları, sağlık hesaplayıcıları ve çocuk aşı takvimi. Kurum, hekim ve eczane bilgilerinin nereden geldiği Veri Kaynakları sayfasında açıklanır.
Temel ilkelerimiz
- Kaynağa bağlılık: İçerikler yerleşik klinik kılavuzlara ve yayımlanmış bilimsel kaynaklara dayanır; kaynakta yer almayan bir bilgi eklenmez.
- Temkinli dil: Tek bir tahlil değerinden tanı konulamaz. Bu yüzden açıklamalarda “göstergesi olabilir” gibi temkinli ifadeler kullanılır, kesin tanı bildiren cümleler kurulmaz.
- Hekimin yerini tutmaz: İçerikler genel bilgi verir; muayenenin ve kişisel değerlendirmenin yerine geçmez. Tahlil, hesaplayıcı ve aşı takvimi sayfalarında bu hatırlatma yer alır; ayrıntılar Tıbbi Sorumluluk Reddi sayfasında.
- Ticari bağımsızlık: Sitenin bazı sayfalarında Google AdSense reklamları gösterilir. Reklamlar içerikten ayrı alanlarda yer alır ve hangi reklamın gösterileceğini Google seçer; içeriklerimiz, kurum bilgileri ve listelerdeki sıralama reklamlardan etkilenmez. Bir reklamın sitede görünmesi, reklamı yapılan ürünü ya da kurumu önerdiğimiz anlamına gelmez. Sponsorlu içerik yayımlamayız; hiçbir ürün, ilaç veya kurum ücret karşılığında öne çıkarılmaz.
Tahlil sözlüğü nasıl hazırlanır?
- Referans aralıkları, klinik biyokimya ve hematoloji kaynaklarında yaygın olarak yer alan genel değerlerdir. Laboratuvarlar farklı yöntem ve cihazlarla çalıştığı için kendi aralıklarını belirler; sonucunuzu her zaman raporunuzdaki aralıkla karşılaştırın.
- Yaşa ya da cinsiyete göre farkın iyi bilindiği tahlillerde aralıklar ayrı ayrı verilir. Adet döngüsüne veya ölçüm yöntemine göre değişen tahlillerde bu durum ayrıca belirtilir.
- Hemogram gibi birden fazla ölçümden oluşan panellerde tek bir “normal aralık” verilmez; her parametre kendi aralığıyla gösterilir.
- Herkesçe kabul görmüş tek bir referans değeri olmayan tahliller sözlüğe eklenmez.
Hesaplayıcılar hangi kaynaklara dayanır?
Her hesaplayıcının sayfasında, hesaplamanın ve sonuç aralıklarının dayandığı kaynak belirtilir:
| Hesaplayıcı | Dayandığı kaynak |
|---|---|
| Vücut Kitle İndeksi (VKİ) Hesaplama | Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ/WHO) — yetişkinler için beden kitle indeksi sınıflaması. |
| İdeal Kilo Hesaplama | DSÖ VKİ sınıflaması; Devine (1974), Robinson (1983), Miller (1983) ve Hamwi (1964) formülleri. |
| Bel-Kalça Oranı ve Bel Çevresi Hesaplama | DSÖ (2008) — Waist Circumference and Waist–Hip Ratio: Report of a WHO Expert Consultation. |
| Günlük Kalori İhtiyacı Hesaplama | Mifflin MD ve ark., Am J Clin Nutr 1990 (Mifflin–St Jeor denklemi). |
| Gebelik Hesaplama: Kaç Haftalık Hamileyim? Tahmini Doğum Tarihi | Naegele kuralı; ACOG Committee Opinion 700 — Methods for Estimating the Due Date. |
| Ovülasyon (Yumurtlama) Hesaplama | Wilcox AJ ve ark., N Engl J Med 1995 (verimli dönem); luteal faz ≈ 14 gün varsayımı. |
| Kan Şekeri Çevirici: mg/dL ↔ mmol/L | ADA Standards of Care in Diabetes (açlık plazma glukozu kategorileri); mg/dL–mmol/L çevirme katsayısı 18,016. |
| HbA1c – Ortalama Kan Şekeri Hesaplama | Nathan DM ve ark., Diabetes Care 2008 (ADAG); IFCC ana denklemi; ADA Standards of Care. |
| Kolesterol ve Trigliserit Çevirici: mg/dL ↔ mmol/L | Molar kütleye dayalı standart çevirme katsayıları (kolesterol 38,67; trigliserit 88,57). |
| LDL Kolesterol Hesaplama (Friedewald) | Friedewald WT ve ark., Clin Chem 1972; NCEP ATP III (2001) lipid sınıflaması. |
| Böbrek Fonksiyonu (eGFR) Hesaplama | Inker LA ve ark., N Engl J Med 2021 (CKD-EPI 2021, ırk katsayısız); KDIGO 2012/2024 CKD kılavuzu. |
| Bebek Aşı Takvimi Hesaplama | Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı aşı takvimi (asi.saglik.gov.tr). |
Formüller, yayımlanmış örnek hesaplamalar ve elle yapılmış bağımsız hesaplamalarla karşılaştırılarak test edilir. Hesaplayıcılara girdiğiniz değerler tarayıcınızda hesaplanır ve sunucumuza gönderilmez.
Çocuk aşı takvimi
Çocuk aşı takvimi, T.C. Sağlık Bakanlığı Genişletilmiş Bağışıklama Programı'ndaki takvime dayanır. Güncel ve kesin takvim için Sağlık Bakanlığı'nın asi.saglik.gov.tr sayfasına bakın; çocuğunuza hangi aşının ne zaman yapılacağına aile hekiminiz karar verir.
Hataları nasıl düzeltiyoruz?
İçeriklerde bir hata görürseniz Bilgi Düzeltme sayfasındaki yolla bize bildirebilirsiniz. Bildirimi dayandığımız kaynakla karşılaştırır, hata doğrulanırsa içeriği düzeltiriz. Dayandığımız kılavuzlardan biri güncellendiğinde ilgili içerik de gözden geçirilir.