Albümin nedir?
Albümin, karaciğerde üretilen ve kanın sıvı kısmında en bol bulunan proteindir; serumdaki proteinlerin yarısından fazlasını tek başına oluşturur. En önemli görevlerinden biri, suyu damarların içinde tutmaktır. Bu çekim gücüne onkotik basınç denir ve dokular arasında sıvı birikmesini önleyen başlıca etkenlerden biridir.
Albümin aynı zamanda bir taşıyıcıdır: kalsiyum, bazı hormonlar, bilirubin ve birçok ilaç kanda ona bağlanarak dolaşır. Karaciğer onu sürekli üretir, ancak kandaki albüminin yarısının yenilenmesi yaklaşık üç hafta sürdüğü için değer değişikliklere yavaş yanıt verir. Bu nedenle beslenmedeki kısa süreli değişiklikler sonuca hemen yansımaz. Ölçülen değer, karaciğerin ne kadar ürettiğine, vücudun ne kadar kaybettiğine ve kandaki su miktarına göre değişir.
Albümin tahlili neden istenir?
Albümin, karaciğerin protein üretme gücü hakkında fikir verdiği için uzun süreli karaciğer hastalıklarında düzenli olarak bakılır. Vücutta açıklanamayan ödem (sıvı birikmesine bağlı şişlik) olduğunda, böbreklerden protein kaybı olup olmadığını anlamak için idrar testleriyle birlikte istenir. Uzun süren hastalıklarda, istemsiz kilo kaybında ve beslenme sorunu düşünülen yaşlılarda genel durumu değerlendirmenin bir parçasıdır. Büyük ameliyatlardan önce ve hastanede yatan ağır hastaların izleminde de sık ölçülür.
Albümin tahlili öncesi hazırlık
Albümin sonucunu açlıktan çok vücudun su durumu etkiler; bu yüzden aç gelmeniz genellikle gerekmez. Son günlerde kusma ya da ishal geçirdiyseniz veya yeterince su içemediyseniz bunu hekiminize söyleyin, çünkü sonuç bundan etkilenebilir. Gebeyseniz bunu da belirtin; gebelikte kan hacmi arttığı için albümin bir miktar düşer.
Albümin yüksekliği ne anlama gelir?
Yüksek albümin çoğu zaman vücudun su kaybettiğini gösterir. Kanın sıvı kısmı azaldığında albümin oransal olarak artar; yani vücutta gerçekten daha fazla albümin üretilmez, yalnızca daha az suyun içinde ölçülür. Kan alınırken turnikenin uzun süre bağlı kalması da değeri hafifçe yükseltebilir. Albüminin fazla üretilmesine yol açan yaygın bir hastalık bilinmez ve sıvı dengesi düzeldiğinde değer genellikle normale döner. Sonucun gerçek bir sorunu yansıtıp yansıtmadığını, o günkü sıvı durumunuzu da değerlendiren hekiminiz ayırt eder.
Albümin düşüklüğü ne anlama gelir?
Düşük albümin (hipoalbüminemi) başlıca üç yoldan gelişir: karaciğer yeterince üretemez, albümin vücuttan kaybedilir ya da uzun süren iltihap üretimi baskılar. Sirozda üretim azalır; nefrotik sendromda albümin böbreklerden idrara kaçar, bazı bağırsak hastalıklarında ve yaygın yanıklarda da protein kaybı olur. Yetersiz beslenme başka bir nedendir, ancak düşük albümin tek başına beslenme eksikliği anlamına gelmez. Belirgin düşüklükte ayak bileklerinde, göz çevresinde ya da karında şişlik görülebilir. Nedenin hangi yönde aranacağına, idrar ve karaciğer testlerinizle birlikte hekiminiz karar verir.
Albümin hakkında sık sorulan sorular
Albümin düşükse kalsiyum sonucu neden farklı yorumlanır?
Kandaki kalsiyumun önemli bir kısmı albümine bağlı olarak taşınır. Albümin düşük olduğunda ölçülen toplam kalsiyum da düşük çıkabilir; oysa vücudun asıl kullandığı serbest kalsiyum normal olabilir. Bu yüzden hekiminiz kalsiyumu albümine göre düzelterek hesaplayabilir ya da gerekirse doğrudan serbest (iyonize) kalsiyumu ölçtürür.
Kandaki albümin ile idrardaki albümin aynı şey mi?
Aynı protein, ama farklı soruları yanıtlar. Kandaki albümin, karaciğerin üretimini ve vücudun genel protein durumunu yansıtır. Sağlıklı böbrekler albümini neredeyse hiç idrara geçirmez; idrarda albümin bulunması, özellikle diyabet ve yüksek tansiyonu olanlarda böbrek hasarının erken bir işareti olabilir. Bu ikinci ölçüm, idrarda mikroalbümin testiyle yapılır.
Karaciğer hastalığında albümin neden takip edilir?
Albümini yalnızca karaciğer ürettiği için değerdeki kalıcı düşüş, karaciğerin üretim gücünün azaldığını gösterebilir. Siroz gibi uzun süreli karaciğer hastalıklarında albümin, hastalığın evresini belirlemede kullanılan ölçütlerden biridir. Ancak iltihap ve beslenmeden de etkilendiği için tek başına değil, pıhtılaşma testleri ve bilirubinle birlikte yorumlanır.