Magnezyum nedir?
Magnezyum, vücuttaki yüzlerce kimyasal tepkimenin işleyebilmesi için gereken bir mineraldir. Enerji üretiminde, kasların kasılıp gevşemesinde, sinirlerin uyarı iletmesinde ve kalp ritminin düzenli kalmasında görev alır; kalsiyum ve potasyum dengesini de etkiler. Ayrıca kemik yapısına ve kan şekerinin düzenlenmesine katkıda bulunur. Yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler, baklagiller ve tam tahıllar başlıca kaynaklarıdır.
Vücuttaki magnezyumun yarıdan fazlası kemiklerde, kalanının çoğu kaslarda ve hücrelerin içinde bulunur; kanda dolaşan kısım ise çok küçüktür. Kandaki düzeyi büyük ölçüde böbrekler ayarlar: magnezyum azaldığında idrarla kaybı kısılır, fazlası olduğunda ise idrarla atılır. Böbrek işlevi bozulduğunda bu denge de bozulabilir ve magnezyum kanda birikebilir.
Magnezyum tahlili neden istenir?
Kas krampları, seğirme, titreme, halsizlik ya da çarpıntı gibi yakınmaların nedeni araştırılırken magnezyuma bakılabilir. Potasyumu veya kalsiyumu düşük çıkan kişilerde de sıklıkla istenir. Uzun süre idrar söktürücü ya da mide koruyucu (proton pompası inhibitörü) kullananlarda, kronik ishali olanlarda, düzenli alkol kullananlarda, kontrolsüz diyabette ve böbrek hastalığında düzeyin izlenmesi gerekebilir. Hastanede yatan, damardan beslenen ya da yoğun bakımda izlenen hastalarda da düzenli ölçülür.
Magnezyum tahlili öncesi hazırlık
Magnezyum ölçümü için açlık şartı yoktur. Magnezyum içeren takviyeler, antasitler ve müshiller düzeyi yükseltebilir; bazı idrar söktürücüler ve uzun süre kullanılan mide koruyucular ise düşürebilir. Hekiminiz bu yüzden hangi ilaç ve takviyeleri kullandığınızı bilmelidir. Kan örneğindeki hemoliz (kırmızı hücrelerin tüpte parçalanması) sonucu yalancı olarak yükseltebileceğinden, beklenmedik bir yükseklikte tahlil tekrarlanabilir.
Magnezyum yüksekliği ne anlama gelir?
Hipermagnezemi, yani kanda magnezyumun yüksek olması, seyrek görülür; çünkü sağlıklı böbrekler fazla magnezyumu kolayca atar. En sık, böbrek işlevi azalmış bir kişinin magnezyum içeren takviye, antasit ya da müshil kullanmasıyla ortaya çıkar; hastanede damardan magnezyum verilen hastalarda da görülebilir. Hafif yükseklik çoğunlukla belirti vermez. Düzey arttıkça bulantı, yüzde kızarma, halsizlik, tansiyon düşüklüğü ve reflekslerde azalma olabilir; böyle yakınmalar eşlik ediyorsa sonucu hemen hekiminize iletin. Sonuç, böbrek tahlilleriyle birlikte yorumlanır.
Magnezyum düşüklüğü ne anlama gelir?
Düşük magnezyum (hipomagnezemi) yetersiz beslenme, düzenli alkol kullanımı, kronik ishal ve emilim bozukluklarıyla ilişkili olabilir. Bazı idrar söktürücüler ve uzun süreli mide koruyucu kullanımı da düzeyi düşürebilir; kontrolsüz diyabette idrarla kayıp artar. Magnezyum düştüğünde böbrekler daha çok potasyum atar ve PTH salgısı bozulur; bu yüzden düşük magnezyuma sıklıkla düşük potasyum ve kalsiyum eşlik eder. Hekiminiz nedeni ilaçlarınızı, beslenmenizi ve diğer sonuçlarınızı gözden geçirerek arar.
Magnezyum hakkında sık sorulan sorular
Magnezyum eksikliği kas krampı yapar mı?
Yapabilir. Magnezyum sinir ve kasların aşırı uyarılmasını frenlediği için düşüklüğünde kramp, seğirme ve güçsüzlük görülebilir. Öte yandan kramplar sıvı kaybı, aşırı zorlanma, bazı ilaçlar ve başka mineral bozukluklarından da kaynaklanır. Bu yüzden kramp yakınmasında magnezyumla birlikte potasyum ve kalsiyum da değerlendirilebilir.
Magnezyum tahlili normal çıktı, yine de eksiklik olabilir mi?
Olabilir. Vücut, kandaki düzeyi korumak için kemiklerdeki ve hücre içindeki depolarından magnezyum çeker. Bu nedenle özellikle uzun süren kayıplarda depolar azalmışken kan değeri bir süre normal kalabilir. Belirtileriniz sürüyor ve sonuç bunları açıklamıyorsa durumu hekiminizle yeniden konuşun.
Mide koruyucu ilaçlar magnezyumu düşürür mü?
Pantoprazol, lansoprazol gibi proton pompası inhibitörleri uzun süre, çoğunlukla bir yıldan fazla kullanıldığında bazı kişilerde magnezyumun bağırsaktan emilimini azaltarak düşüklüğe yol açabilir. Bu ilaçları uzun süredir kullanıyorsanız hekiminiz magnezyum düzeyinize zaman zaman bakabilir. İlacınızda bir değişiklik gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir.
Magnezyum eksikliği çarpıntı yapar mı?
Magnezyum kalp kasındaki elektriksel dengeyi etkiler; belirgin düşüklükte ritim bozuklukları ve çarpıntı görülebilir, eşlik eden potasyum düşüklüğü bu eğilimi artırır. Ancak çarpıntının kaygıdan tiroid hastalıklarına kadar pek çok nedeni vardır. Yalnızca magnezyum sonucuna bakarak çarpıntının nedeni belirlenemez; kalp ritmi gerektiğinde EKG ile değerlendirilir.