Beyaz Küre (Lökosit) nedir?
Lökositler, yani beyaz kan hücreleri, bağışıklık sisteminin kanda dolaşan hücreleridir. Kemik iliğinde yapılırlar; mikroplara karşı savunmada, iltihap tepkisinde ve alerjik reaksiyonlarda görev alırlar. Sayıca kırmızı hücrelerden çok daha azdırlar, ancak vücut bir enfeksiyonla karşılaştığında kemik iliği üretimi kısa sürede artırabilir.
Tahlil, bir mikrolitre kandaki toplam beyaz hücre sayısını verir; sonuç bin hücre cinsinden (x10^3/µL) yazılır. Bu toplamın içinde görevleri farklı beş tür vardır: nötrofil, lenfosit, monosit, eozinofil ve bazofil. Toplam sayı değiştiğinde hangi türün arttığına ya da azaldığına bakmak, nedeni anlamayı kolaylaştırır. Bu yüzden lökosit sayısı neredeyse her zaman alt tiplerin dağılımıyla birlikte değerlendirilir.
Beyaz Küre (Lökosit) tahlili neden istenir?
Ateş, boğaz ağrısı, öksürük ya da idrar yanması gibi enfeksiyon düşündüren yakınmalarda lökosit sayısı, vücudun ne ölçüde tepki verdiğini gösterir. Sık tekrarlayan enfeksiyonlarda bağışıklık sistemine ilk bakış da bu tahlille yapılır. Kemoterapi ya da kemik iliğini baskılayabilen başka ilaçlar kullananlarda tedavinin sürdürülüp sürdürülemeyeceğine karar vermek için düzenli izlenir. Açıklanamayan kilo kaybı, gece terlemesi veya büyümüş lenf bezleri gibi durumlarda kan hastalıklarını araştırmanın ilk adımlarından biridir.
Beyaz Küre (Lökosit) tahlili öncesi hazırlık
Açlık genellikle gerekmez. Lökosit sayısı kısa süreli etkilerle oynayabilir: kan alınmadan önce yapılan ağır egzersiz ve yoğun stres sayıyı geçici olarak artırabilir; düzenli sigara içenlerde ise sayı sürekli biraz yüksek seyredebilir. Bu nedenle tahlil sabahı yorucu egzersiz yapmamak daha iyidir. Kortizon türü bir ilaç (kortikosteroid) kullanıyorsanız ya da yakın zamanda bir enfeksiyon geçirdiyseniz hekiminize söyleyin.
Beyaz Küre (Lökosit) yüksekliği ne anlama gelir?
Lökosit sayısının artmasına lökositoz denir ve en sık nedeni bakteriyel enfeksiyonlardır. Vücut iltihaplı bir hastalıkla, bir yaralanmayla ya da ameliyat sonrası iyileşmeyle uğraşırken de sayı yükselir. Yoğun stres, ağır egzersiz, sigara, gebelik ve kortizon türü ilaçlar gibi hastalık dışı etkenler de genellikle hafif artışlara yol açar. Daha seyrek olarak lösemi gibi kan hastalıkları da sayıyı yükseltebilir; bu olasılık özellikle yükseklik belirgin ve süregen olduğunda ya da kanda olağan dışı hücreler görüldüğünde araştırılır. Hekiminiz sonucu, hangi alt tipin arttığına ve yakınmalarınıza bakarak yorumlar.
Beyaz Küre (Lökosit) düşüklüğü ne anlama gelir?
Lökopeni denen bu düşüklük, grip gibi viral enfeksiyonlar sırasında ve sonrasında sık görülür ve çoğu zaman kendiliğinden düzelir. Kemoterapi ile bazı ilaçlar kemik iliğinin üretimini baskılayabilir; lupus gibi otoimmün hastalıklar, B12 ya da folik asit eksikliği ve kemik iliği hastalıkları da sayıyı düşürebilir. Düşüklüğün önemi büyük ölçüde nötrofil sayısına bağlıdır, çünkü mikroplara karşı ilk savunmayı nötrofiller üstlenir. Tahlilin tekrarlanması ya da ileri tetkik gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir.
Beyaz Küre (Lökosit) hakkında sık sorulan sorular
Lökosit yüksekliği kanser belirtisi mi?
Çoğu zaman hayır. Lökosit yüksekliğinin büyük kısmı enfeksiyon, iltihap, stres ya da sigara gibi yaygın nedenlere bağlıdır. Lösemi gibi kan hastalıklarında genellikle başka bulgular da eşlik eder: diğer kan değerlerinde bozulma, kanda olgunlaşmamış hücreler ya da açıklanamayan ve süren belirgin yükseklik. Şüphe olduğunda hekiminiz periferik yayma ve hematoloji değerlendirmesi isteyebilir.
İdrarda lökosit ile kandaki lökosit aynı şey mi?
Hücre aynıdır ama anlamları farklıdır. Kandaki lökosit sayısı vücudun genel tepkisini yansıtır. İdrarda lökosit görülmesi ise çoğunlukla idrar yollarında iltihap ya da enfeksiyona işaret eder ve tam idrar tahlilinde ayrıca raporlanır. Birinin yüksek çıkması, diğerinin de yüksek olacağı anlamına gelmez.
Çocuklarda lökosit neden yetişkinlerden yüksek çıkar?
Çocukların lökosit sayısı yetişkinlere göre doğal olarak daha yüksektir; bu yüzden raporlarda yaşa göre ayrı aralık kullanılır. Çocuklar sık geçirdikleri viral ve bakteriyel enfeksiyonlar nedeniyle dönem dönem daha yüksek ya da düşük değerler de gösterebilir. Sonucu çocuğun yaşına uygun aralıkla karşılaştırmak ve çocuk doktoruyla değerlendirmek gerekir.