Lenfosit nedir?
Lenfositler, bağışıklık sisteminin hafızasını taşıyan beyaz kan hücreleridir. Üç ana türü vardır: antikor üreten B lenfositleri, virüs bulaşmış hücreleri tanıyıp yok eden ve bağışıklık yanıtını yöneten T lenfositleri ve doğal öldürücü (NK) hücreler. Bir mikropla karşılaşıldığında bazı lenfositler onu yıllarca hatırlar; aşıların koruyuculuğu da bu hafızaya dayanır.
Lenfositlerin yalnızca küçük bir kısmı kanda dolaşır; çoğu lenf bezlerinde, dalakta ve bağırsak duvarı gibi lenf dokularında bulunur. Hemogramda görülen mutlak lenfosit sayısı, işte bu dolaşan küçük grubun sayısıdır. Rutin hemogram lenfosit türlerini birbirinden ayırmaz; gerektiğinde bu ayrım akım sitometri (flow sitometri) adlı özel bir yöntemle yapılır.
Lenfosit tahlili neden istenir?
Mutlak lenfosit sayısı her hemogramda raporlanır ve özellikle toplam lökosit sayısı değiştiğinde anlam kazanır. Uzun süren ateş, boğaz ağrısı ve lenf bezi şişliği gibi viral enfeksiyon düşündüren yakınmalarda, sık ya da ağır seyreden enfeksiyonlarda bağışıklık sisteminin durumu hakkında fikir verir. Kortizon, organ nakli sonrası kullanılan ilaçlar ya da kemoterapi gibi bağışıklığı baskılayan tedaviler sürerken de izlenir. HIV enfeksiyonu gibi bağışıklığı zayıflatan durumlarda genel tabloyu gösterir, ancak bu hastalarda asıl takip lenfosit alt tiplerinin ayrıca sayılmasıyla yapılır.
Lenfosit tahlili öncesi hazırlık
Aç gelmeniz genellikle gerekmez. Lenfosit sayısı ani stres, ağır bir hastalık ya da kortizon türü ilaçlarla birkaç saat içinde düşebilir. Kortizon ya da bağışıklığı baskılayan başka bir ilaç kullanıyorsanız, yakın zamanda ateşli bir hastalık veya ameliyat geçirdiyseniz bunu hekiminize söyleyin.
Lenfosit yüksekliği ne anlama gelir?
Lenfosit sayısı en çok viral enfeksiyonlarda artar; bu duruma lenfositoz denir. Özellikle öpücük hastalığı olarak bilinen enfeksiyöz mononükleozda ve sitomegalovirüs enfeksiyonunda belirgin artış ve kanda şekli değişmiş (atipik) lenfositler görülebilir. Boğmaca gibi bazı bakteriyel enfeksiyonlar da lenfositleri artırır. Sigara içenlerde ve dalağı alınmış kişilerde hafif, kalıcı yükselmeler olabilir. İleri yaşta uzun süre devam eden ve açıklanamayan lenfositoz ise kronik lenfositik lösemi (KLL) açısından değerlendirilir. Hangi nedenin öne çıktığını yaşınız, yakınmalarınız ve kan değerlerinizin seyri belirler; bu değerlendirmeyi hekiminiz yapar.
Lenfosit düşüklüğü ne anlama gelir?
Lenfopeni, yani lenfosit sayısının azalması, çoğu zaman geçicidir: ağır hastalık, ameliyat ya da yoğun stres sırasında görülen düşüşler durum düzelince kendiliğinden geçer. Kortizon türü ilaçlar, organ nakli sonrası kullanılan ilaçlar, kemoterapi ve radyoterapi lenfositleri belirgin biçimde azaltır. HIV enfeksiyonu ve doğuştan bağışıklık yetmezlikleri, lupus gibi otoimmün hastalıklar, bazı kronik enfeksiyonlar ve ağır beslenme bozuklukları da nedenler arasındadır. Düşüklük kalıcıysa hekiminiz nedenini araştırmak için ek tahliller isteyebilir.
Lenfosit hakkında sık sorulan sorular
Lenfosit yüksekliği lösemi belirtisi mi?
Lenfosit yüksekliğinin en sık nedeni viral enfeksiyonlardır ve enfeksiyon geçince sayı genellikle normale döner. Lösemi olasılığı, özellikle ileri yaşta ve yüksekliğin tekrarlanan ölçümlerde de sürdüğü durumlarda gündeme gelir. Bunu değerlendirmek için hekiminiz tahlili bir süre sonra tekrarlayabilir, periferik yayma ya da akım sitometri isteyebilir.
Çocuklarda lenfosit neden yüksek çıkar?
Bu çoğu zaman yaşa bağlı, beklenen bir durumdur. Küçük çocuklarda beyaz kan hücrelerinin en büyük grubunu genellikle lenfositler oluşturur; nötrofillerin öne geçmesi yaşla birlikte yavaş yavaş olur. Bu yüzden çocuğun sonucu yetişkin aralığıyla değil, yaşına uygun aralıkla karşılaştırılır; yorumunu çocuğunuzun doktoru yapar.
Lenfosit yüzdesi yüksek ama mutlak sayı normal, önemli mi?
Yüzde, lenfositlerin toplam beyaz hücreler içindeki payını gösterir. Nötrofiller azaldığında lenfosit sayısı değişmese bile yüzdesi yükselir; buna göreceli lenfositoz denir. Bu nedenle yorumda mutlak sayı esas alınır. Yüzde yüksek ama mutlak sayı normalse hekiminiz daha çok nötrofil sayısına ve toplam lökosit değerine bakar.