Nötrofil nedir?
Nötrofiller, beyaz kan hücrelerinin en kalabalık grubudur ve vücuda giren bakterilere karşı ilk müdahaleyi yaparlar. Enfeksiyon bölgesine kısa sürede ulaşır, mikropları yutarak yok ederler. Kemik iliğinde sürekli üretilir, kanda yalnızca birkaç saat dolaştıktan sonra dokulara geçerler; iltihaplı bir yaradaki irin de büyük ölçüde nötrofillerden oluşur.
Hemogram raporunda nötrofil hem yüzde hem de mutlak sayı olarak yer alır. Bu sayfada anlatılan mutlak sayıdır; birimi, diğer beyaz hücre sayımlarında olduğu gibi x10^3/µL'dir. Klinik kararlarda mutlak sayı yüzdeden daha anlamlıdır, çünkü yüzde toplam lökosit sayısına bağlıdır ve tek başına yanıltıcı olabilir. Enfeksiyon riskini değerlendirirken hekimlerin esas aldığı değer de budur.
Nötrofil tahlili neden istenir?
Ateş, boğaz ya da idrar yolu enfeksiyonu ve zatürre gibi durumlarda nötrofil artışı, bakteriyel bir enfeksiyonu destekleyen bulgulardan biridir. Kemoterapi alan hastalarda ise ayrı bir önemi vardır: bir sonraki kürün verilip verilemeyeceği ve enfeksiyon riskinin ne düzeyde olduğu büyük ölçüde nötrofil sayısına göre değerlendirilir. Nötrofilleri düşürebilen ilaçları kullananlarda ve sık tekrarlayan, zor iyileşen enfeksiyonlarda da istenir. Hemogramda toplam lökosit sayısı değiştiğinde nedenin nötrofillerde olup olmadığı da bu değerle anlaşılır.
Nötrofil tahlili öncesi hazırlık
Açlık genellikle gerekmez. Kemoterapi alıyorsanız tahlilin günü önemlidir: nötrofiller tedaviden sonraki belirli günlerde en düşük düzeye iner, bu yüzden tahlili tedavi ekibinizin verdiği tarihte yaptırın. Kortizon türü ilaçlar sayıyı yükseltir; yakın zamanda başladığınız başka bir ilaç ise nadiren nötrofilleri düşürebilir. Kullandığınız tüm ilaçları ve son günlerde geçirdiğiniz enfeksiyonu hekiminize söyleyin.
Nötrofil yüksekliği ne anlama gelir?
Nötrofil sayısının yükselmesi (nötrofili) çoğu zaman vücudun bir bakteriyel enfeksiyonla savaştığını gösterir; zatürre, idrar yolu enfeksiyonu ya da apse gibi durumlarda kemik iliği depolarındaki nötrofilleri kana salar. Ameliyat, yanık ve kalp krizi gibi doku hasarları, ağır stres ve yoğun egzersiz de sayıyı yükseltebilir. Kortizon türü ilaçlar, damar duvarına yapışık bekleyen nötrofilleri dolaşıma katarak belirgin bir artışa yol açabilir; sigara içenlerde de hafif ve kalıcı bir yükseklik görülebilir. Çok daha seyrek olarak kemik iliği hastalıkları söz konusudur. Sonucun hangi nedene bağlı olduğunu, ateşiniz ve muayene bulgularınızla birlikte hekiminiz değerlendirir.
Nötrofil düşüklüğü ne anlama gelir?
Mutlak nötrofil sayısının azalmasına nötropeni denir; düşüklük derinleştikçe vücudun bakterilere karşı savunması zayıflar. Viral enfeksiyonlardan sonra geçici düşüşler sık görülür. Kemoterapi nötrofilleri sıklıkla düşürür; bazı antibiyotikler, ağrı kesiciler ve tiroidin fazla çalışmasında kullanılan ilaçlar ise nadiren ağır bir düşüşe (agranülositoz) yol açabilir. B12 veya folat eksikliği, otoimmün hastalıklar ve kemik iliği hastalıkları diğer nedenlerdir; bazı sağlıklı kişilerde ise sayı yapısal olarak düşük seyreder. Nötrofil sayısı düşükken ateş yükselirse beklemeden hekiminize ya da acil servise başvurun.
Nötrofil hakkında sık sorulan sorular
Nötrofil lenfosit oranı (NLO) nedir?
Mutlak nötrofil sayısının mutlak lenfosit sayısına bölünmesiyle hesaplanan bir orandır. Vücutta iltihap ya da fizyolojik stres olduğunda nötrofiller artıp lenfositler azaldığı için oran yükselir. Araştırmalarda sık kullanılsa da standart bir referans aralığı yoktur ve tek başına tanı koydurmaz; hekiminiz gerekirse diğer bulgularla birlikte değerlendirir.
Grip sonrası nötrofil düşüklüğü düzelir mi?
Viral enfeksiyonlardan sonra görülen hafif nötrofil düşüklüğü çoğu zaman birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir. Bu yüzden yakınmanız yoksa hekiminiz tahlili bir süre sonra tekrarlamayı isteyebilir. Düşüklük sürüyor, derinleşiyor ya da başka kan değerleri de bozuluyorsa ileri tetkik gerekir.
Nötrofilim hep düşük çıkıyor ama hiç hastalanmıyorum, neden?
Bazı sağlıklı kişilerde nötrofil sayısı, hiçbir hastalık olmadan yıllarca referans aralığının biraz altında seyreder ve bu kişilerde enfeksiyon sıklığı artmaz. Bunun sizin için geçerli olup olmadığına karar vermek için hekiminiz eski sonuçlarınıza, düşüklüğün derecesine ve diğer kan değerlerine bakar; gerekirse hematoloji değerlendirmesi ister.