CA 125 nedir?
CA 125, yumurtalıklar, rahim iç zarı, fallop tüpleri ve karın zarı (periton) gibi dokuları döşeyen hücrelerin yüzeyinde bulunan bir proteindir. Bu dokularda tahriş, iltihap ya da hücre çoğalması olduğunda kana geçen miktar artar. Yumurtalık kanserlerinin önemli bir kısmında, özellikle ileri evrelerde, CA 125 belirgin biçimde yükselir; bu yüzden en çok bu kanserle ilişkilendirilir.
Yine de CA 125 yüksekliği kanserle sınırlı değildir. Aynı dokular adet kanaması, endometriozis (rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında yerleşmesi) ya da karın zarının tahriş olması gibi kanser dışı durumlarda da bu proteini fazla salgılayabilir. Bu nedenle sonuç her zaman kişinin yaşı, menopoz durumu ve görüntüleme bulgularıyla birlikte yorumlanır. Testin asıl yeri, tanısı konmuş yumurtalık kanserinin tedavi ve izlem sürecidir.
CA 125 tahlili neden istenir?
Yumurtalık kanseri tanısı konmuş kadınların izlemi, CA 125'in başlıca kullanım alanıdır. Tedaviye başlamadan önce bir kez ölçülür ve sonraki sonuçlar bu değerle karşılaştırılır. Tedavi sırasında düşmesi yanıtı gösterir; tedavi bittikten sonraki kontrollerde yeniden yükselmesi ise hastalığın geri döndüğünü haber verebilir. İlk ölçümde yüksek olmayan kişilerde izlemdeki yeri sınırlıdır; hekim bu durumda daha çok görüntülemeye dayanır. Yumurtalıkta ultrasonla bir kitle saptandığında da, kitlenin niteliğini değerlendirmeye yardımcı testlerden biri olarak istenebilir.
CA 125 tahlili öncesi hazırlık
Yemek yemiş olmanız sonucu etkilemez. Adet kanaması sırasında değer yükselebileceğinden, acil değilse tahlili adet bittikten sonraki günlerde yaptırmanız önerilir. Gebelik olasılığını ve endometriozis, miyom gibi bilinen jinekolojik sorunlarınızı hekiminize söyleyin.
CA 125 yüksekliği ne anlama gelir?
CA 125 yüksekliği yumurtalık kanserini akla getirebilir, ancak özellikle menopoz öncesindeki kadınlarda nedeni çoğu zaman kanser dışı bir durumdur: adet dönemi, endometriozis, miyomlar, yumurtalık kistleri, pelvik enfeksiyonlar ve gebeliğin ilk ayları en bilinen örneklerdir. Karın zarı iltihabı ile karaciğer hastalıkları ve kalp yetmezliği gibi karında ya da göğüste sıvı birikimine yol açan durumlar da değeri yükseltebilir. Endometriyum, pankreas ve akciğer gibi başka organların kanserlerinde de artış görülebilir. Menopoz sonrasında ise yükseklik daha ayrıntılı araştırılır. Sonucun ne anlama geldiğini kadın hastalıkları ve doğum uzmanınızla konuşun.
CA 125 düşüklüğü ne anlama gelir?
CA 125'in düşük olması bir hastalık göstermez ve ayrıca değerlendirilmesi gerekmez. Normal ya da düşük bir sonuç, jinekolojik muayene ve ultrason gibi incelemelerin yerini tutmaz. Yumurtalık kanseri nedeniyle izleniyorsanız sonuçlarınızın seyrini onkoloğunuzla birlikte takip edin.
CA 125 hakkında sık sorulan sorular
Endometriozis CA 125'i yükseltir mi?
Evet. Endometriozis, CA 125'i yükselten iyi huylu durumların en bilinenlerinden biridir; özellikle yaygın hastalıkta ve çikolata kisti (endometrioma) olan kadınlarda değer artabilir. Ancak CA 125 endometriozis tanısı koymak için yeterli değildir; tanıda muayene, ultrason ve gerektiğinde cerrahi bulgular esas alınır.
CA 125 yumurtalık kanseri taramasında kullanılır mı?
Belirtisi ve özel bir risk etkeni olmayan kadınlarda tarama amacıyla önerilmez. Erken evre yumurtalık kanserlerinin önemli bir kısmında değer normal kalabilir; iyi huylu durumlarda ise sık yükselir ve gereksiz endişe ile girişimlere yol açabilir. Ailesinde yumurtalık ya da meme kanseri olan kadınlarda izlem planını hekim ayrıca değerlendirir.
Menopozdan sonra CA 125 yüksekliği farklı mı değerlendirilir?
Menopoz durumu yorumu belirgin biçimde değiştirir. Menopozdan sonra adet, endometriozis ve miyom gibi kanser dışı nedenler büyük ölçüde ortadan kalktığı için yükselmiş bir CA 125 daha dikkatle ele alınır. Özellikle ultrasonda yumurtalıkta bir kitleyle birlikte görüldüğünde ileri inceleme gerekir. Yine de karaciğer ya da kalp hastalığı gibi başka nedenler de akılda tutulur.