AST (SGOT) nedir?
Raporlarda SGOT adıyla da geçen AST (aspartat aminotransferaz), amino asitlerin dönüşümünde görev alan bir hücre içi enzimdir. Karaciğerde bol miktarda bulunur, ama tek adresi karaciğer değildir: kalp kası, iskelet kasları, böbrekler ve alyuvarlar da AST içerir. Bu dokulardan birinde hücreler hasar gördüğünde enzim kana geçer ve ölçülen değer yükselir.
AST'nin birçok dokuda bulunması, yüksekliğin kaynağını tek başına göstermesini zorlaştırır. Bu yüzden sonuç çoğunlukla karaciğere daha özgü olan ALT ile birlikte okunur; kas kaynaklı bir neden düşünülüyorsa CK (kreatin kinaz) gibi kas enzimlerine de bakılır. AST kanda ALT'ye göre daha kısa süre kalır; bu nedenle ani bir hasardan sonra ALT'den daha önce düşmeye başlar.
AST (SGOT) tahlili neden istenir?
AST sonucunun asıl değeri, ALT ile yan yana okunduğunda ortaya çıkar. Karaciğer yağlanması, viral hepatit ya da alkol kullanımı gibi durumlarda karaciğerin ne ölçüde etkilendiğini izlemeye yardım eder. İki enzimin birbirine oranı, hasarın alkole bağlı olup olmadığı ya da karaciğerde sertleşme (siroz) gelişip gelişmediği konusunda hekime ipucu verir. Açıklanamayan kas ağrısı, güçsüzlük ya da ağır bir zorlanma sonrası kas hasarı düşünüldüğünde de bakılabilir. Karaciğeri etkileyebilecek ilaçlar kullananlarda izlem testleri arasında yer alır.
AST (SGOT) tahlili öncesi hazırlık
Tahlilden önceki birkaç gün içinde ağır spor, uzun koşu ya da kasları zorlayan yoğun bir iş yaptıysanız bunu belirtin; kaslardan kana geçen enzim sonucu yükseltebilir. Kan alınırken ya da taşınırken alyuvarların parçalanması (hemoliz) da AST'yi yapay olarak artırır; laboratuvar böyle bir durumda örneği yeniden isteyebilir. AST için açlık genellikle gerekmez.
AST (SGOT) yüksekliği ne anlama gelir?
Yüksek bir AST değerinde kaynağı bulmanın ilk ipucu ALT'dir. ALT de yüksekse neden büyük olasılıkla karaciğerdedir: karaciğer yağlanması, viral hepatitler, alkol, ilaçlar ve siroz en sık nedenler arasındadır. AST'nin ALT'yi belirgin biçimde geçmesi ise alkole bağlı hasarı ya da ilerlemiş karaciğer hastalığını düşündürebilir. ALT normalken yalnızca AST'nin yükseldiği durumlarda kas kaynaklı nedenler de akla gelir; ağır egzersiz, kas yaralanmaları ve kas hastalıkları bu gruba girer. Kalp krizi ve alyuvarların yıkımı (hemoliz) da AST'yi artırabilir. Hekiminiz kaynağı ayırt etmek için ALT, GGT ve CK gibi testleri birlikte değerlendirir.
AST (SGOT) düşüklüğü ne anlama gelir?
AST'de tıbbi açıdan anlamlı olan artıştır; düşük bir değerin günlük pratikte genellikle bir karşılığı yoktur ve ek bir inceleme gerektirmez. Raporunuzdaki diğer değerlerle birlikte kafanıza takılan bir nokta varsa bunu kontrolünüzde hekiminize sorabilirsiniz.
AST (SGOT) hakkında sık sorulan sorular
AST'nin ALT'den yüksek olması ne anlama gelir?
Karaciğer yağlanması ve viral hepatitlerin çoğunda ALT, AST'den yüksektir. Oran tersine döndüğünde, yani AST belirgin biçimde öne geçtiğinde, alkole bağlı karaciğer hasarı, karaciğerde sertleşme (siroz) ya da kas kaynaklı bir yükselme akla gelir. Oran tek başına tanı koydurmaz; hekiminiz öykünüzle ve diğer testlerle birlikte yorumlar.
Kalp krizi AST ile anlaşılır mı?
Kalp krizinde AST yükselir ve eskiden tanıda bu yüzden kullanılırdı. Ancak AST karaciğer ve kas hasarında da arttığı için kalbe özgü değildir. Bugün kalp krizinin tanısında troponin gibi çok daha özgül testler kullanılır. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da soğuk terleme yaşıyorsanız tahlil sonucunu beklemeyin, acil servise gidin.
Spor sonrası AST yüksekliği normal mi?
Ağır ağırlık çalışması, uzun koşu ya da alışık olmadığınız yoğunlukta bir antrenman kaslarda küçük hasarlar oluşturur ve AST birkaç gün yüksek kalabilir. Bu durumda CK de yükselir, ALT ise çoğu zaman daha az etkilenir. Hekiminiz gerekirse tahlili dinlenme döneminin ardından tekrarlatarak yüksekliğin geçici olup olmadığını anlar.