Total Bilirubin nedir?
Bilirubin, büyük bölümü hemoglobinin yıkımından oluşan sarı-turuncu bir pigmenttir. Kırmızı kan hücreleri yaklaşık dört aylık ömürlerini tamamlayınca çoğunlukla dalakta parçalanır ve içlerindeki hemoglobin bilirubine dönüştürülür. Bu ilk biçim suda çözünmez; albümine bağlanarak karaciğere taşınır. Karaciğer onu suda çözünür hâle getirip safrayla bağırsağa gönderir; dışkının kahverengi rengi de bilirubinin bağırsakta dönüştüğü maddelerden gelir.
Total bilirubin, kandaki iki biçimin toplamıdır: karaciğerde henüz işlenmemiş indirekt bilirubin ve işlenmiş direkt bilirubin. Toplam değer belirgin biçimde yükseldiğinde deride ve gözlerin beyaz kısmında sararma, yani sarılık görülür. Sorunun karaciğere gelmeden önce mi, karaciğerin kendisinde mi yoksa safra yollarında mı olduğunu anlamak için iki biçime çoğunlukla ayrı ayrı bakılır.
Total Bilirubin tahlili neden istenir?
Deride ya da gözlerin beyaz kısmında sararma fark edildiğinde, idrar koyulaştığında veya dışkının rengi açıldığında ilk bakılan testlerden biri total bilirubindir. ALT, AST ve ALP ile birlikte karaciğer tahlillerinin temel kalemlerindendir; hepatit ve siroz gibi karaciğer hastalıkları ile safra yolu sorunlarının izlenmesinde de kullanılır. Kansızlığın nedeni araştırılırken kırmızı kan hücrelerinin olağandan hızlı yıkılıp yıkılmadığına dair ipucu verir. Yenidoğan bebeklerde ise sarılığın derecesini izlemek için sık ölçülür.
Total Bilirubin tahlili öncesi hazırlık
Bu tahlil için aç kalmanız genellikle gerekmez. Uzun süreli açlık, yoğun egzersiz ya da geçirilmekte olan bir enfeksiyon ise özellikle Gilbert sendromu olan kişilerde değeri geçici olarak yükseltebilir. Sonuç sınırda çıkarsa hekiminiz testi olağan düzeninizdeyken tekrarlatmak isteyebilir. Kullandığınız ilaçları da söyleyin, çünkü bazı ilaçlar karaciğeri ya da safra akışını etkileyebilir.
Total Bilirubin yüksekliği ne anlama gelir?
Total bilirubin yükseldiğinde ilk soru, artışın hangi biçimden kaynaklandığıdır. İndirekt bilirubin ağırlıklıysa ya kırmızı kan hücreleri olağandan hızlı yıkılıyordur (hemolitik anemi) ya da karaciğer bilirubini işlemekte hafifçe zorlanıyordur; bu ikinci durumun en sık örneği kalıtsal ve zararsız Gilbert sendromudur. Direkt bilirubin ağırlıklıysa karaciğer hücrelerinin hasarı ya da safra akışının taş veya daralma nedeniyle engellenmesi akla gelir; bu durumda idrar koyulaşabilir, dışkının rengi açılabilir. Hangi yolun söz konusu olduğunu, diğer karaciğer testleriyle birlikte hekiminiz ortaya koyar.
Total Bilirubin düşüklüğü ne anlama gelir?
Bilirubinin düşük ölçülmesi, bu pigmentin kanda birikmediğini gösterir ve klinik açıdan bir sorun olarak değerlendirilmez. Aralığın biraz altında kalan bir sonuç için genellikle tekrar ya da ek test istenmez; sonucu raporun geri kalanıyla birlikte hekiminiz yorumlar.
Total Bilirubin hakkında sık sorulan sorular
Gözlerde sararma bilirubin yüksekliğinden mi olur?
Çoğu zaman evet. Bilirubin kanda belirgin biçimde yükseldiğinde sararma ilk olarak gözlerin beyaz kısmında fark edilir, ardından deriye yayılır. Havuç gibi beta karotenden zengin besinlerin fazla tüketilmesi de deriyi, özellikle avuç içlerini sarartabilir; ancak bu durumda gözlerin beyazı sararmaz. Hafif yükselmeler ise hiç sararma yapmayabilir.
Bilirubin yüksekliği bulaşıcı mıdır?
Bilirubin yüksekliğinin kendisi bulaşmaz; bulaşıcılık, yüksekliğe yol açan nedene bağlıdır. Neden viral bir hepatitse, hepatitin türüne göre kan, cinsel temas ya da kirlenmiş su ve besinler yoluyla bulaşabilir. Gilbert sendromu, safra taşı ya da hemolitik anemi gibi nedenler ise bulaşıcı değildir.
Yenidoğan bebeklerde bilirubin neden ölçülür?
Yenidoğanların çoğunda ilk günlerde bilirubin yükselir ve hafif bir sarılık görülür; bu fizyolojik sarılık çoğu zaman kendiliğinden geçer. Bilirubin çok yükselirse bebeğin sinir sistemine zarar verebileceği için bebeğin doktoru değeri ölçerek izler ve ışık tedavisi gibi bir tedaviye gerek olup olmadığına karar verir.