İndirekt Bilirubin nedir?
İndirekt bilirubin, bilirubinin karaciğerde henüz işlenmemiş biçimidir. Kırmızı kan hücreleri parçalandığında açığa çıkan bu biçim suda çözünmez; bu yüzden kanda serbestçe dolaşamaz, albümine bağlanarak karaciğere taşınır. Karaciğer onu kandan alır, işler ve direkt bilirubine dönüştürür. Tıpta konjuge olmayan (ankonjuge) bilirubin olarak da adlandırılır.
Çoğu laboratuvar indirekt bilirubini doğrudan ölçmez; total bilirubinden direkt bilirubini çıkararak hesaplar. Kandaki düzeyi iki etkene bağlıdır: ne kadar bilirubin üretildiğine ve karaciğerin onu ne hızla alıp işleyebildiğine. Yüksek düzeylerde bu biçim de gözlerde ve deride sararma yapabilir. Yalnızca bu kısmın yükseldiği durumlarda ise karaciğer hücrelerinin kendisi çoğu zaman sağlamdır ve ALT, AST gibi karaciğer testleri normal çıkar.
İndirekt Bilirubin tahlili neden istenir?
Total bilirubin yüksek çıktığında, artışın işlenmemiş bilirubinden mi kaynaklandığını görmek için direkt bilirubinle birlikte değerlendirilir. Hemolitik anemi düşünülen kişilerde, yani kırmızı kan hücrelerinin ömrünü doldurmadan parçalandığı durumlarda, LDH ve hemogramla birlikte yol gösterir. Karaciğer testleri normal olduğu hâlde açlık, hastalık ya da yorgunluk dönemlerinde gözlerinde hafif sararma fark eden kişilerde, özellikle gençlerde, Gilbert sendromunun düşünülmesini sağlar. Talasemi ya da G6PD eksikliği gibi kalıtsal kan hastalıklarında kırmızı hücre yıkımının izlenmesinde de yararlanılır.
İndirekt Bilirubin tahlili öncesi hazırlık
İndirekt bilirubin için ayrı bir hazırlık gerekmez ve açlık genellikle istenmez; değer çoğunlukla total ve direkt bilirubinin çalışıldığı kan örneğinden hesaplanır. Kan vermeden önce uzun süre aç kalmamanız, özellikle Gilbert sendromu araştırılıyorsa sonucun olağan düzeyinizi yansıtmasına yardım eder. Düzenli kullandığınız ilaçları hekiminize söyleyin; bazı ilaçlar kırmızı kan hücrelerinin yıkımını artırabilir ya da bilirubinin karaciğerde işlenmesini etkileyebilir.
İndirekt Bilirubin yüksekliği ne anlama gelir?
İndirekt bilirubin yüksekliğinin iki ana nedeni vardır. Birincisi fazla üretimdir: hemolitik anemide karaciğere, işleyebileceğinden fazla bilirubin gelir; bu durumda hemogramda kansızlık ve LDH'de artış da görülebilir. İkincisi karaciğerdeki işlemenin yavaşlamasıdır ve toplumda sık görülen Gilbert sendromu bunun en bilinen örneğidir. Doğumdan sonraki ilk günlerde bebeklerin çoğunda görülen sarılıkta yükselen de esas olarak bu kısımdır. Büyük bir morluğun ya da iç kanamanın emilmesi ve bazı ilaçlar da değeri geçici olarak artırabilir. Kan sayımınız ve diğer testleriniz, hekiminizin bu iki yoldan hangisinin söz konusu olduğunu anlamasını sağlar.
İndirekt Bilirubin düşüklüğü ne anlama gelir?
Hesaplanan bir değer olduğu için düşük sonuç, total ve direkt bilirubin ölçümlerindeki küçük oynamalardan da etkilenebilir. Bu düşüklüğün bilinen bir klinik önemi yoktur ve çoğu zaman ek tetkik gerektirmez. Sorunuz olursa sonucu, raporunuzun tamamını gören hekiminizle konuşabilirsiniz.
İndirekt Bilirubin hakkında sık sorulan sorular
Gilbert sendromu nedir, tehlikeli midir?
Gilbert sendromu, karaciğerde bilirubini işleyen enzimin kalıtsal olarak biraz az çalıştığı, toplumda sık görülen bir durumdur. Açlık, hastalık, stres ya da yoğun egzersiz dönemlerinde indirekt bilirubin hafifçe yükselir ve gözlerde hafif sararma olabilir. Karaciğere zarar vermez ve genellikle tedavi gerektirmez; tanıyı, diğer nedenleri dışladıktan sonra hekiminiz koyar.
İndirekt bilirubin yüksekliği idrarı koyulaştırır mı?
Genellikle hayır. İndirekt bilirubin suda çözünmediği için böbreklerden idrara geçmez; bu yüzden yalnızca bu kısmın yükseldiği sarılıkta idrar rengi çoğunlukla değişmez. Koyu idrar daha çok direkt bilirubinin arttığı karaciğer ve safra yolu sorunlarında görülür. Hemolizde ise idrar başka nedenlerle koyulaşabilir; bu ayrımı hekiminiz yapar.
Gilbert sendromu olanlar ilaç kullanırken nelere dikkat etmeli?
Gilbert sendromu çoğu ilacın kullanımına engel değildir. Ancak aynı enzimle işlenen bazı ilaçların, örneğin bazı kanser ilaçlarının, yan etkileri bu kişilerde daha belirgin olabilir. Bu yüzden Gilbert sendromu tanınız varsa, size yeni bir ilaç yazan her hekime bunu söylemeniz yararlı olur.