INR nedir?
INR (Uluslararası Normalleştirilmiş Oran), protrombin zamanının (PT) laboratuvardan bağımsız bir dille ifade edilmiş halidir. PT ölçümünde kullanılan reaktiflerin duyarlılığı farklı olduğundan aynı kan iki laboratuvarda farklı saniyeler verebilir. INR, hastanın PT'sini normal ortalamaya oranlar ve reaktifin duyarlılığına göre düzeltir; böylece sonuç, nerede ölçülürse ölçülsün karşılaştırılabilir hale gelir.
INR bir oran olduğu için birimi yoktur. Asıl kullanım alanı, warfarin gibi K vitamininin etkisini engelleyen ilaçların izlenmesidir: bu ilacı kullanan kişilerde hekim, ilacın kullanılma nedenine göre kişiye özel bir hedef aralık belirler ve dozu INR sonucuna göre düzenler. Warfarin kullanmayanlarda ise INR, karaciğerin pıhtılaşma faktörü üretimini ve K vitamini durumunu yansıtır.
INR tahlili neden istenir?
INR en çok warfarin kullanan kişilerde istenir. Kalp kapak protezi, atriyal fibrilasyon (kalbin düzensiz atımı), derin ven trombozu ya da akciğer embolisi nedeniyle bu ilacı alanlarda, ilacın pıhtıyı önleyecek kadar etkili olup olmadığını ve kanama riskini aşırı artırıp artırmadığını INR gösterir. Tedavinin başında sık, doz oturduktan sonra daha seyrek aralıklarla ölçülür. Bunun dışında ameliyat ve girişimler öncesinde, karaciğer hastalığında organın yapım gücünü değerlendirmek için ve açıklanamayan kanamalarda da bakılır.
INR tahlili öncesi hazırlık
Kan alımından önce aç kalmanız genellikle gerekmez. Warfarin kullanıyorsanız son dozu ne zaman aldığınızı, atladığınız ya da fazladan aldığınız doz olup olmadığını kan alımında belirtin. Yeni başlanan antibiyotik ya da başka bir ilaç, bitkisel ürünler, alkol ve beslenmenizdeki belirgin değişiklikler INR'yi etkileyebilir; son günlerdeki bu tür değişiklikleri hekiminize söyleyin.
INR yüksekliği ne anlama gelir?
Warfarin kullanan birinde INR'nin referans aralığının üzerinde olması tedavinin beklenen sonucudur; sorun, değerin kişiye özel hedefin de üzerine çıkmasıdır. Bu durumda kanama riski artar. Nedeni çoğu zaman yeni bir ilaçla etkileşim, beslenmede değişiklik, yanlış alınan doz ya da araya giren bir hastalıktır. Warfarin kullanmayan birinde yüksek INR ise karaciğer hastalığını, K vitamini eksikliğini ya da daha seyrek olarak bir pıhtılaşma faktörü eksikliğini düşündürür. Doz değişikliğine sonucunuzu değerlendiren hekiminiz karar verir; idrarda ya da dışkıda kan, durmayan burun kanaması gibi belirtiler varsa zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna gidin.
INR düşüklüğü ne anlama gelir?
Kan sulandırıcı kullanmayan birinde INR'nin biraz düşük çıkması bir hastalık belirtisi sayılmaz. Warfarin kullananlarda ise ölçüt hedef aralıktır: sonuç bu hedefin altında kalırsa ilacın pıhtıya karşı koruması yetersiz olabilir. Atlanan dozlar, K vitamininden zengin besinlerin birden artması ya da bazı ilaç etkileşimleri buna yol açabilir. Böyle bir sonucu, tedavinizi takip eden hekiminiz değerlendirir.
INR hakkında sık sorulan sorular
INR kaç olmalı?
Warfarin kullanmayan birinde INR, raporunuzdaki referans aralığında olmalıdır. Warfarin kullananlarda ise herkes için geçerli tek bir değer yoktur: hedef aralığı, ilacı kullanma nedeninize (kalp kapak protezi, ritim bozukluğu ya da geçirilmiş pıhtı gibi) göre hekiminiz belirler. Kendi hedefinizi bilmiyorsanız bir sonraki kontrolde hekiminize sorun.
Yeşil sebze yemek INR'yi düşürür mü?
K vitamini warfarinin etkisine karşı çalışır. Ispanak, pazı, brokoli ya da lahana gibi K vitamininden zengin sebzeleri birdenbire çok fazla yemek INR'yi düşürebilir, alışkın olduğunuz miktarı aniden azaltmak ise yükseltebilir. Yani belirleyici olan bu besinlerin kendisinden çok miktarlarındaki ani değişikliktir. Beslenmenizle ilgili sorularınızı hekiminizle ya da diyetisyeninizle konuşun.
Yeni nesil kan sulandırıcı kullanıyorum, INR takibi gerekir mi?
Rivaroksaban, apiksaban, edoksaban ve dabigatran gibi ilaçların etkisi INR ile izlenmez ve bu ilaçlarla rutin INR takibi yapılmaz. Hekiminiz bunun yerine böbrek ve karaciğer işlevlerini ve kan sayımını belirli aralıklarla kontrol edebilir. Warfarinden bu ilaçlardan birine geçiş sırasında INR'ye bakılabilir; geçişin zamanlamasını hekiminiz planlar.