Homosistein nedir?
Homosistein, proteinlerle alınan metiyonin adlı amino asidin vücutta işlenmesi sırasında oluşan bir ara üründür. Normalde kısa sürede başka maddelere dönüştürülür: B12 vitamini ve folat yardımıyla yeniden metiyonine, B6 vitamini yardımıyla da sisteine çevrilir. Bu vitaminlerden biri eksik olduğunda ya da dönüşümü sağlayan enzimler iyi çalışmadığında homosistein kanda birikir.
Yüksek homosistein damar duvarında hasar ve pıhtılaşma eğilimiyle ilişkilendirildiği için test çoğu zaman kalp-damar sağlığı bağlamında gündeme gelir. Ölçüm özen isteyen bir testtir: kan örneği ayrıştırılmadan bekletilirse kan hücreleri homosistein salmaya devam eder ve sonuç yapay olarak yükselebilir. Bu yüzden laboratuvarlar örneği kısa sürede işler, bazıları da buz içinde taşır.
Homosistein tahlili neden istenir?
Homosistein ölçümünün önemli kullanım alanlarından biri, B12 ya da folat eksikliğinden şüphelenilen ama kan düzeyleri sınırda çıkan kişilerde eksikliğin vücutta gerçekten etkili olup olmadığını görmektir. Genç yaşta ya da açık bir neden olmadan damar tıkanıklığı, kalp krizi, inme veya toplardamarda pıhtı geçiren kişilerde de araştırmanın bir parçası olabilir. Aile öyküsünde erken yaşta kalp-damar hastalığı bulunanlarda ve nadir görülen kalıtsal bir metabolizma hastalığı olan homosistinüri şüphesinde de bakılabilir.
Homosistein tahlili öncesi hazırlık
Kan örneğini genellikle bir gece aç kaldıktan sonra, sabah saatlerinde vermeniz istenir. Açlığın nedeni, proteinden zengin bir öğünün homosisteini geçici olarak yükseltebilmesidir. Bu sürede su içmenizde sakınca yoktur. Kullandığınız vitamin takviyelerini ve ilaçları hekiminize söyleyin; bazı ilaçlar B12 ya da folat düzeyini etkileyerek sonucu değiştirebilir.
Homosistein yüksekliği ne anlama gelir?
Homosistein yüksekliğinin en sık nedenleri B12, folat ya da daha seyrek olarak B6 eksikliği ve böbrek işlevlerinin azalmasıdır. Sigara, ileri yaş, tiroid bezinin az çalışması ve bazı ilaçlar da değeri artırabilir. MTHFR adlı enzimin yaygın bir gen varyantı da hafif bir yükselmeye katkıda bulunabilir. Çok belirgin yükseklikler ise homosistinüri gibi nadir kalıtsal hastalıkları akla getirir. Yüksekliğin nedenini, B12, folat ve böbrek testlerinizle birlikte hekiminiz araştırır.
Homosistein düşüklüğü ne anlama gelir?
Düşük homosisteinin bilinen olumsuz bir sağlık etkisi yoktur ve bu sonuç için genellikle ek inceleme yapılmaz. Aralığın altındaki bir değer, homosisteinin vücutta düzenli biçimde işlendiğiyle uyumludur. Sonucu diğer tahlillerinizle birlikte gözden geçirmek isterseniz hekiminize danışabilirsiniz.
Homosistein hakkında sık sorulan sorular
Homosistein yüksekliği kalp krizi riskini artırır mı?
Yüksek homosistein, kalp krizi ve inme ile istatistiksel olarak ilişkili bulunmuştur. Ancak homosisteini düşürmenin kalp krizi riskini azalttığı büyük çalışmalarda gösterilemediği için, ilişkinin doğrudan neden-sonuç olup olmadığı net değildir. Bu nedenle hekiminiz homosisteini tek başına değil; kolesterol, tansiyon, şeker ve sigara gibi bilinen risk etkenlerinin yanında ele alır.
MTHFR mutasyonum varsa homosisteinim mutlaka yüksek mi olur?
Hayır. MTHFR geninin yaygın varyantlarını taşıyan birçok kişinin homosistein düzeyi normaldir; yükselme daha çok folat düzeyi düşük olduğunda ortaya çıkar. Bu yüzden gen sonucundan çok homosisteinin kendisi ve B12, folat düzeyleri yol gösterir. MTHFR gen testi de bu nedenle rutin olarak önerilmez.
B12 normal çıktı ama homosistein yüksek; neden olabilir?
Kandaki B12 normal ya da sınırda olsa bile vitamin hücre düzeyinde yeterince kullanılamıyor olabilir; homosistein bu gizli eksikliği gösterebilir. Folat ya da B6 eksikliği, böbrek işlevlerinin azalması ve bazı ilaçlar da aynı tabloya yol açar. Hekiminiz gerekirse folat ve böbrek testlerine bakar ya da ek testlerle B12 eksikliğini doğrular.