MCHC nedir?
MCHC (ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonu), alyuvarların içindeki hemoglobinin ne kadar yoğun olduğunu gösterir. Hemoglobin, oksijeni taşıyan ve kana kırmızı rengini veren proteindir. MCHC için ayrı bir ölçüm yapılmaz; hemogram cihazı bu değeri hemoglobin ve hematokrit sonuçlarından hesaplar. Sonuç kâğıdında MCV, MCH ve RDW gibi diğer alyuvar göstergelerinin yanında yer alır.
MCHC düştüğünde alyuvarlar mikroskopta normalden soluk görünür; buna hipokromi denir ve en sık demir eksikliğinde karşılaşılır. Bir alyuvarın içindeki hemoglobin yoğunluğunun doğal bir üst sınırı vardır. Bu yüzden gerçek yükseklik seyrektir; daha çok alyuvar zarını etkileyen doğuştan hastalıklarda ya da örnekten kaynaklanan ölçüm sorunlarında görülür. Tek başına tanı koydurmaz, kan sayımının diğer değerleriyle birlikte okunur.
MCHC tahlili neden istenir?
Hekiminiz MCHC'ye çoğunlukla hemoglobin düşük bulunduğunda, kansızlığın (aneminin) türünü ayırt etmek için bakar. Değer MCV ve MCH ile birlikte okunduğunda alyuvarların hem boyutu hem de taşıdıkları hemoglobin hakkında bilgi verir. Bu bilgi, demir eksikliğini alyuvar zarının doğuştan hastalıklarından ve diğer kansızlık türlerinden ayırmaya yardım eder. MCHC ayrıca istenmez; hemogram yapıldığında kendiliğinden raporlanır. Bu nedenle yorgunluk, solukluk ya da çabuk nefes nefese kalma gibi yakınmalar araştırılırken ve rutin kontrollerde yapılan her kan sayımında bu değeri görürsünüz.
MCHC tahlili öncesi hazırlık
MCHC hemogramla birlikte ölçüldüğü için ayrı bir hazırlık gerekmez; aç gitmeniz de genellikle istenmez. Aynı kan alımında açlık şekeri ya da kolesterol gibi başka tahliller de varsa onların açlık kuralına uyun. Kan, mor kapaklı EDTA'lı tüpe alınır. Yakın zamanda kan nakli yapıldıysa ya da demir içeren bir ilaç veya takviye kullanıyorsanız bunu hekiminize bildirin.
MCHC yüksekliği ne anlama gelir?
MCHC yüksek çıktığında hekimin ilk sorduğu şey, sonucun gerçek olup olmadığıdır. Tüp içinde alyuvarların parçalanması (hemoliz), kanın çok yağlı olması ya da soğuk aglütinin denen antikorların alyuvarları kümeleştirmesi cihazın hesabını bozabilir. Böyle bir durumda tahlil tekrarlanabilir veya periferik yayma (kanın lam üzerinde mikroskopla incelenmesi) istenebilir. Gerçek yükseklik ise en çok alyuvarların küre biçimini aldığı herediter sferositozda ve bağışıklık sisteminin alyuvarları yıktığı otoimmün hemolitik anemide görülür; orak hücre hastalığının bazı tiplerinde de rastlanır. Sonucun hangi gruba girdiğini tekrar ölçüm ve yayma bulgularıyla hekiminiz belirler.
MCHC düşüklüğü ne anlama gelir?
MCHC'nin düşmesi, alyuvarların içindeki hemoglobinin seyreldiğini, yani hücrelerin soluk (hipokromik) kaldığını gösterir. Bunun en sık nedeni demir eksikliği anemisidir; uzun süreli kan kaybı, besinlerle yeterli demir alınamaması ya da demirin bağırsaktan iyi emilmemesi bu tabloya yol açabilir. Talasemide (Akdeniz anemisi) ve daha seyrek olarak bazı kronik hastalıklarda da düşüklük görülebilir. Nedeni netleştirmek için yapılacak incelemeleri hekiminiz planlar.
MCHC hakkında sık sorulan sorular
MCHC düşüklüğü belirti verir mi?
MCHC'nin kendisi bir belirti yapmaz; yakınmalar, eşlik eden kansızlıktan kaynaklanır. Hemoglobin de düşükse yorgunluk, solukluk, baş dönmesi ya da merdiven çıkarken nefes nefese kalma görülebilir. Hemoglobin normalken hafif bir MCHC düşüklüğü çoğu zaman hiçbir yakınmaya yol açmaz. Yakınmalarınızı sonucu değerlendiren hekiminize anlatın.
MCHC düşüklüğü demir eksikliği demek mi?
Çoğu zaman demir eksikliğiyle ilişkilidir ama tek başına bunu kanıtlamaz. Talasemi ve bazı kronik hastalıklar da benzer bir tablo oluşturabilir. Üstelik demir eksikliğinin erken döneminde MCHC henüz normal olabilir, çünkü bu değer MCV ve MCH'den daha geç düşer. Demir depolarının durumunu asıl ferritin gösterir; hekiminiz karar vermeden önce genellikle ona da bakar.
Yüksek MCHC herediter sferositoz demek mi?
Tek başına değil. Bu doğuştan hastalıkta alyuvarlar küre biçimini alır ve MCHC çoğu zaman yükselir; ancak tanı için periferik yaymada bu hücrelerin görülmesi, retikülosit (genç alyuvar) ve bilirubin gibi kan yıkımını gösteren testler ve aile öyküsü birlikte değerlendirilir. Gerekirse özel testler istenir. Bu süreç genellikle hematoloji uzmanıyla yürütülür.