HDL Kolesterol nedir?
HDL (yüksek yoğunluklu lipoprotein), kanda kolesterol taşıyan parçacıklardan biridir. LDL'nin tersine, damar duvarı ve dokulardaki fazla kolesterolü toplayıp karaciğere geri götürür; karaciğer de bu kolesterolü işler ya da safrayla vücuttan atar. Bu temizleyici rolü nedeniyle halk arasında iyi kolesterol olarak anılır.
Nüfus çalışmalarında HDL'si düşük kişilerde kalp-damar hastalığı daha sık görülür; bu yüzden HDL, risk hesaplamasında kullanılan değerlerden biridir. Ancak ilişki basit değildir: HDL parçacıklarının miktarı kadar ne kadar iyi çalıştıkları da önemlidir ve bu işlev rutin tahlillerle ölçülemez. HDL, lipid profilinin bir parçası olarak LDL, trigliserid ve total kolesterolle birlikte raporlanır.
HDL Kolesterol tahlili neden istenir?
Hekiminiz kalp-damar riskinizi hesaplarken HDL değerinizi yaşınız, tansiyonunuz, sigara kullanımınız ve diğer kolesterol değerlerinizle birlikte ele alır. Düşük HDL; bel çevresinde yağlanma, yüksek trigliserid, yüksek tansiyon ve kan şekeri yüksekliğiyle birlikte metabolik sendromun (kalp-damar hastalığı ve diyabet riskini artıran bulgular topluluğu) ölçütlerinden biridir. Bu nedenle insülin direnci ya da diyabet düşünülen kişilerde de önem taşır. Kolesterol tahlili istendiğinde lipid profiliyle birlikte ölçülür; yaşam tarzı değişikliklerinin etkisini izlemek için de tekrarlanabilir.
HDL Kolesterol tahlili öncesi hazırlık
Kan genellikle sabah, 9–12 saat aç kaldıktan sonra alınır; bu sürede su içebilirsiniz. Açlık asıl olarak aynı örnekte çalışılan trigliserid için önemlidir, ancak laboratuvarlar lipid profilinin tamamı için bu kurala uyulmasını ister. Yakın zamanda ateşli bir hastalık, ameliyat ya da ciddi bir enfeksiyon geçirdiyseniz HDL geçici olarak düşebilir; bunu hekiminize söyleyin.
HDL Kolesterol yüksekliği ne anlama gelir?
Yüksek HDL çoğu zaman olumlu bir bulgu olarak kabul edilir; düzenli egzersiz yapan kişilerde, kadınlarda ve bazı ailelerde kalıtsal olarak sık görülür. Östrojen içeren ilaçlar ve alkol de HDL'yi yükseltir; ancak alkolün yol açtığı artış kalbi koruduğu anlamına gelmez. Çok yüksek HDL değerlerinin ek bir koruma sağladığı gösterilememiştir; bu durumda da LDL gibi diğer risk etkenleri önemini korur. Sonucunuzu, kolesterol profilinizin tamamına bakarak hekiminiz yorumlar.
HDL Kolesterol düşüklüğü ne anlama gelir?
HDL'nin düşük çıkması, kalp-damar hastalığı riskini artıran etkenlerden biridir. En sık nedenler hareketsizlik, sigara, fazla kilo (özellikle bel çevresinde yağlanma), insülin direnci ve tip 2 diyabettir; düşük HDL çoğu zaman yüksek trigliseridle birlikte görülür. Kalıtsal yatkınlık, anabolik steroidler gibi bazı ilaçlar ve geçirilen ağır bir hastalık da değeri düşürebilir. Bu bulguların sizin için ne anlama geldiğini tahlili isteyen hekimle konuşabilirsiniz.
HDL Kolesterol hakkında sık sorulan sorular
LDL normal ama HDL düşükse risk var mı?
Olabilir. Düşük HDL, LDL normal olsa bile kalp-damar riskini artıran etkenlerden biridir ve çoğu zaman yüksek trigliserid, fazla kilo ya da insülin direnciyle birlikte görülür. Bu yüzden hekiminiz tek bir değere değil; tansiyon, şeker, sigara ve yaş gibi etkenlerle birlikte hesaplanan toplam riske bakar.
Kadınlarda HDL neden daha yüksektir?
Östrojen hormonu karaciğerde HDL yapımını artırdığı için kadınlarda HDL genellikle erkeklerden yüksektir; birçok laboratuvar bu nedenle kadın ve erkek için ayrı aralık kullanır. Menopozdan sonra östrojen azaldıkça bu fark daralabilir ve kadınlarda kalp-damar riski de artmaya başlar.
Total kolesterol/HDL oranı ne işe yarar?
Bazı risk hesaplama yöntemleri, total kolesterolün HDL'ye bölünmesiyle elde edilen oranı kullanır. HDL'ye göre toplam kolesterol arttıkça, yani oran büyüdükçe, kalp-damar riski de artma eğilimindedir. Bu oran tek bir değere göre daha fazla bilgi verebilir; yine de riskin yalnızca bir parçasını anlatır.