Total Kolesterol nedir?
Total kolesterol, kanınızdaki bütün kolesterolün toplamını gösterir. Kolesterol; hücre zarlarının yapımında, bazı hormonların ve D vitamininin üretiminde, sindirime yardım eden safranın oluşumunda kullanılan, vücut için gerekli bir yağ benzeri maddedir. Büyük kısmını karaciğer üretir, bir kısmı ise hayvansal besinlerle alınır.
Kolesterol kanda farklı taşıyıcılarla dolaşır; başlıcaları LDL, HDL ve VLDL'dir. Total kolesterol bu taşıyıcılardaki kolesterolün toplamı olduğu için hem damar duvarında birikebilen kısmı hem de koruyucu kısmı birlikte içerir. Bu nedenle tek başına yorumlanmaz; LDL ve HDL değerleriyle birlikte okunduğunda anlam kazanır. Özellikle LDL'deki artışa bağlı yükseklik, damar sertliği ve kalp-damar hastalığı riskinin arttığını gösterir.
Total Kolesterol tahlili neden istenir?
Kalp-damar riskinin taranmasında en uzun süredir kullanılan ölçümlerden biri total kolesteroldür. Rutin sağlık kontrollerinde, ailede erken yaşta kalp hastalığı ya da yüksek kolesterol öyküsü olanlarda ve diyabet, yüksek tansiyon gibi risk etkenleri bulunan kişilerde istenir. Hekiminiz bu değeri yaşınız, cinsiyetiniz, tansiyonunuz ve sigara kullanımınızla birlikte risk hesaplama yöntemlerinde kullanabilir. HDL ile birlikte ölçüldüğünde HDL dışı kolesterolün hesaplanmasını sağlar. Kolesterol düşürücü tedavi sırasında da izlem amacıyla tekrarlanır.
Total Kolesterol tahlili öncesi hazırlık
Total kolesterol yemekten pek etkilenmez; ancak genellikle trigliserid ve LDL ile aynı örnekten çalışıldığı için laboratuvarlar 9–12 saatlik açlık ister. Bu sürede su içebilirsiniz. Gebeyseniz bunu belirtin; gebelikte kolesterol doğal olarak yükselir. Kolesterol ya da tiroid ilacı kullanıyorsanız bunu belirtmeyi unutmayın.
Total Kolesterol yüksekliği ne anlama gelir?
Yüksek total kolesterolün anlamı, artışın hangi taşıyıcıdan kaynaklandığına bağlıdır. Artış çoğunlukla LDL'den gelir ve bu durumda kalp-damar riski yükselir. Nedenler arasında doymuş yağdan zengin beslenme, obezite, hareketsizlik, ailesel hiperkolesterolemi, tiroid bezinin az çalışması, nefrotik sendrom gibi böbrek hastalıkları ve bazı ilaçlar sayılabilir; menopozdan sonra ve gebelikte de değer yükselir. Hangi kısmın yüksek olduğuna ve bunun sizin için ne anlama geldiğine, profilin tamamını gören hekiminiz bakar.
Total Kolesterol düşüklüğü ne anlama gelir?
Kolesterolün büyük kısmını karaciğer ürettiği için ileri karaciğer hastalığında total kolesterol düşebilir. Tiroid bezinin fazla çalışması kolesterolün kandan temizlenmesini hızlandırır; yetersiz beslenme ve bağırsakta emilim bozuklukları da değeri azaltır. Ağır bir enfeksiyon, ameliyat ya da ciddi bir hastalık sırasında görülen düşüklük çoğunlukla geçicidir. Kolesterol düşürücü ilaç kullananlarda ise düşük değer genellikle tedavinin etkisini gösterir. Sonucun sizin için ne anlama geldiğini hekiminiz şikâyetlerinize bakarak yorumlar.
Total Kolesterol hakkında sık sorulan sorular
Total kolesterol yüksek ama LDL normalse ne anlama gelir?
Bu durumda yüksekliğin kaynağı çoğu zaman HDL'dir; bazen de trigliseridle ilişkili VLDL kolesterolün artmasıdır. HDL'nin yüksek olmasından kaynaklanan bir artış genellikle riski yükseltmez. Hangisinin söz konusu olduğu, raporunuzdaki HDL ve trigliserid satırlarına bakılarak anlaşılır.
HDL dışı kolesterol nedir?
Total kolesterolden HDL çıkarılarak hesaplanan değerdir; başta LDL ve VLDL olmak üzere damar duvarında birikebilen bütün kolesterol taşıyıcılarını kapsar. Aç kalmadan verilen kanda da güvenilir biçimde hesaplanabilir. Avrupa kılavuzları, özellikle trigliseridi yüksek, diyabeti ya da fazla kilosu olan kişilerde risk değerlendirmesinde bu değere de bakılmasını önerir.
Kolesterol yaşla birlikte artar mı?
Genellikle evet. Total kolesterol orta yaşlara doğru yükselme eğilimindedir; kadınlarda menopozdan sonra bu artış daha belirgin hâle gelir. Bu nedenle gençken normal olan bir değerin yıllar içinde değişmesi şaşırtıcı değildir ve belirli aralıklarla yeniden ölçüm yapılır. Ne sıklıkla kontrol edilmeniz gerektiğini, risk durumunuza göre hekiminiz söyler.