Progesteron nedir?
Doğurganlık çağındaki kadınlarda progesteronun büyük kısmını, yumurtlamadan sonra yumurtalıkta oluşan sarı cisim (korpus luteum) üretir; az bir miktarı da böbrek üstü bezlerinden gelir. Progesteron, östrojenin kalınlaştırdığı rahim iç zarını döllenmiş yumurtanın yerleşebileceği hâle getirir. Gebelik olmazsa sarı cisim yaklaşık iki hafta sonra işlevini yitirir, progesteron düşer ve bu düşüş adet kanamasını başlatır.
Gebelik oluşursa sarı cisim progesteron üretmeyi sürdürür; ilerleyen haftalarda bu görevi plasenta üstlenir ve düzey gebelik boyunca yükselir. Döngünün ilk yarısında ise progesteron düşüktür. Bu belirgin fark, tahlilin en bilinen kullanımını açıklar: döngünün ikinci yarısında yeterince yükselmiş bir progesteron, o döngüde yumurtlama olduğunu gösterir. Erkeklerde ve menopozdaki kadınlarda düzey düşüktür.
Progesteron tahlili neden istenir?
Gebe kalmakta güçlük yaşayan bir kadında o döngüde yumurtlama olup olmadığını anlamanın en yaygın yollarından biri progesteron ölçümüdür. Adetleri düzensiz olanlarda ve polikistik over sendromu gibi yumurtlamanın aksayabildiği durumlarda da bakılır. Yardımcı üreme tedavilerinde, döngünün ikinci yarısındaki hormon desteğinin izlenmesinde kullanılabilir. Erken gebelikte kanama ya da ağrı olduğunda, gebeliğin gidişi değerlendirilirken hCG ve ultrasona ek bilgi olarak istenebilir. Seyrek olarak böbrek üstü bezi hastalıklarının araştırılmasında da ölçülür.
Progesteron tahlili öncesi hazırlık
Progesteron için genellikle aç kalmanız gerekmez; sonucu asıl belirleyen, kanın döngünün hangi gününde alındığıdır. Yumurtlamayı değerlendirmek için kan, beklenen adetten yaklaşık 7 gün önce alınır; bu, 28 günlük düzenli bir döngüde 21. güne denk gelir. Döngünüz daha uzun ya da düzensizse hekiminiz günü buna göre kaydırabilir veya ölçümü birkaç kez tekrarlatabilir. Progesteron içeren ilaç, fitil ya da iğne kullanıyorsanız bunu mutlaka belirtin.
Progesteron yüksekliği ne anlama gelir?
Döngünün ikinci yarısında alınan örnekte progesteronun yükselmiş olması olağandır ve yumurtlama olduğunu gösterir. Gebelikte de değer doğal olarak yüksektir ve haftalar ilerledikçe artar. Tüp bebek tedavisinde ya da gebelikte progesteron ilacı kullananlarda da yüksek değerler görülebilir. Bunların dışında yükseklik seyrektir; doğuştan gelen bir böbrek üstü bezi bozukluğu olan konjenital adrenal hiperplazi bunlardan biridir. Beklenmedik bir yüksekliğin nedenini hekiminiz ek tahlillerle araştırabilir.
Progesteron düşüklüğü ne anlama gelir?
Döngünün ikinci yarısında beklenen yükselmenin görülmemesi, o döngüde yumurtlama olmadığını düşündürebilir; polikistik over sendromu, prolaktin yüksekliği, tiroid sorunları ve menopoza geçiş sık nedenlerdendir. Sık yanılgı nedenlerinden biri de kanın yanlış günde alınmasıdır; bu yüzden tek bir düşük sonuç çoğu zaman tekrarlanır. Erken gebelikte ölçülen düşük bir değer ise ancak hCG ve ultrason sonuçlarıyla birlikte yorumlanabilir. Bir sonraki adımı hekiminizle planlayın.
Progesteron hakkında sık sorulan sorular
Tek bir düşük progesteron yumurtlamadığımı mı gösterir?
Tek bir sonuç bunu söylemek için yeterli değildir; sağlıklı kadınlarda da zaman zaman yumurtlamanın olmadığı döngüler görülür. Düşüklük farklı döngülerde tekrarlıyorsa hekiminiz nedeni araştırır ve gebelik planınıza uygun yolu sizinle birlikte belirler.
Gebelikte progesteron düşük çıkarsa ne anlama gelir?
Düşük progesteron, erken gebeliğin sağlıklı ilerlemediği durumlarda sık görülür; ancak tek bir ölçüm gebeliğin gidişini göstermez. Değerlendirmede hCG'nin artış hızı ve ultrason bulguları esas alınır. Destek tedavisine gerek olup olmadığına bu sonuçlara bakarak hekiminiz karar verir. Kanama ya da şiddetli karın ağrınız varsa beklemeden hekime başvurun.
Progesteron vücut ısısını etkiler mi?
Evet. Yumurtlamadan sonra yükselen progesteron vücut ısısını hafifçe artırır; bazal vücut ısısı takibinin dayanağı budur. Ancak bu yükselme küçüktür ve uyku düzeni, hastalık gibi etkenlerle karışabilir. Yumurtlamanın gerçekleşip gerçekleşmediğini kan progesteronu daha güvenilir biçimde gösterir.