LH nedir?
LH (luteinleştirici hormon), hipofiz bezinden salgılanan ve FSH ile birlikte üreme sistemini yöneten hormondur. Kadınlarda adet döngüsünün ortasında kısa süreli, güçlü bir yükselme gösterir; bu LH dalgası olgunlaşmış yumurtanın yumurtalıktan atılmasını, yani yumurtlamayı başlatır. Yumurtlamadan sonra da yumurtalıkta sarı cismin (korpus luteum) oluşmasını ve progesteron üretmesini destekler; hormonun adı da bu görevinden gelir.
Erkeklerde LH, testislerdeki hormon üreten hücreleri uyararak testosteron yapımını sağlar. Hormon kana gün boyunca aralıklı dalgalar hâlinde salındığından tek bir ölçüm kısa süreli iniş çıkışlardan etkilenebilir. Bu yüzden sonuç çoğu zaman FSH, estradiol ya da testosteronla birlikte, kadınlarda da kanın alındığı döngü günü göz önünde tutularak değerlendirilir.
LH tahlili neden istenir?
Kadınlarda hormon dengesini görmek için LH çoğunlukla FSH ve estradiol ile aynı örnekte ölçülür; adet düzensizliği, adetlerin kesilmesi ve gebe kalamama bunun başlıca nedenleridir. Polikistik over sendromu (PKOS) araştırılırken de sıkça bakılır. Tüp bebek gibi yardımcı üreme tedavilerinde yumurtlamanın zamanlamasını izlemek için tekrarlanabilir. Erkeklerde testosteron düşük çıktığında, sorunun testislerde mi yoksa onları uyaran hipofiz bezinde mi olduğunu ayırmada kullanılır. Ergenliğin beklenenden erken ya da geç başladığı çocuklarda, üreme hormonlarını yöneten sistemin uyanıp uyanmadığını anlamaya da yardım eder.
LH tahlili öncesi hazırlık
Kanın alınacağı gün, tahlilin neden istendiğine bağlıdır: genel hormon değerlendirmesi için çoğunlukla adetin 2.–3. günü seçilir, yumurtlamanın izlendiği durumlarda ise döngünün ortasında birkaç ölçüm yapılabilir. Hormonlu doğum kontrol yöntemleri ve testosteron içeren ürünler sonucu baskılayacağından, kullandığınız ilaçları tahlil öncesinde hekiminizle paylaşın. Açlık ise çoğunlukla gerekmez.
LH yüksekliği ne anlama gelir?
Döngünün ortasında alınan bir örnekte LH'nin yüksek çıkması beklenen bir bulgudur ve yumurtlamanın yaklaştığını gösterir. Döngünün başında ya da adet görmeyen bir kadında yüksek LH, FSH ile birlikte yükselmişse menopozu veya erken yumurtalık yetmezliğini düşündürür. PKOS'lu kadınların bir kısmında LH, FSH'ye göre orantısız biçimde yüksek bulunur. Erkeklerde yüksek LH ile düşük testosteron birlikteliği, testislerin uyarıya yanıt veremediğini gösterir. Döngü gününüzü ve varsa yakınmalarınızı bilen hekiminiz sonucu anlamlandırır.
LH düşüklüğü ne anlama gelir?
LH'nin düşük bulunması, üreme hormonlarını yöneten merkezin, yani hipofiz ya da hipotalamusun yeterince uyarı göndermediğini gösterebilir. Kadınlarda bu durum çoğu zaman adetlerin seyrekleşmesi ya da kesilmesiyle birlikte görülür; aşırı zayıflama, yoğun spor ve uzun süreli stres sık nedenlerdir. Prolaktin yüksekliği, hipofiz tümörleri ve nadiren doğuştan gelen hormon eksiklikleri de LH'yi düşürür. Erkeklerde düşük LH ile düşük testosteronun birlikte görülmesi hipofiz kaynaklı bir sorunu akla getirir. Yakınmalarınızı ayrıntılı anlatmanız, hekiminizin nedeni bulmasını kolaylaştırır.
LH hakkında sık sorulan sorular
Evde kullanılan yumurtlama testi ile kandaki LH aynı şeyi mi ölçer?
İkisi de aynı hormonu arar. Eczaneden alınan yumurtlama testleri idrardaki LH artışını yakalar ve yumurtlamanın yaklaşık bir iki gün içinde gerçekleşebileceğini gösterir. Kan tahlili ise hormonun o andaki düzeyini ölçer ve daha çok hormon dengesini değerlendirmek için kullanılır. Yumurtlama takibinde hangisinin uygun olduğunu hekiminizle konuşabilirsiniz.
LH/FSH oranı yüksekse PKOS var demektir?
Tek başına demek değildir. Oranın yüksek olması PKOS ile uyumlu olabilir, ama bu hastalığı olan pek çok kadında oran normaldir ve oran tanı ölçütleri arasında yer almaz. Tanı için hekiminiz adet düzeninize, kıllanma ya da akne gibi bulgulara, testosteron sonucuna ve ultrasona birlikte bakar.
Menopozda LH de yükselir mi?
Yükselir. Yumurtalıklar hormon üretimini azalttığında hipofiz, onları uyarmak için hem FSH'yi hem LH'yi artırır. Ancak artış FSH'de daha erken başlar ve daha belirgindir; bu yüzden menopoz değerlendirmesinde LH genellikle FSH'ye ek bilgi olarak kullanılır.